ในวันที่
6 มกราคม 2544 วันเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (ส.ส.)
(ทั้งการเลือกตั้งแบบแบ่งเขต 400 คนและระบบบัญชีรายชื่อพรรคการเมืองอีก
100 คน) ภายหลังเวลา 15.00 น.ของวันนั้นสำนักโพลล์ต่างๆ
ได้เปิดเผยผลการประมาณจำนวนที่นั่ง ส.ส. เป็นภาพรวมทั้งประเทศผ่านสื่อต่างๆ
จำนวนมาก ประเด็นที่ผู้เขียนจะนำมาพิจารณาในเรื่องนี้คือการประเมินผลว่าสำนักโพลล์ต่าง
ๆ สามารถทำนายผลการเลือกตั้งได้อย่างถูกต้องแม่นยำเพียงใด
การประเมินผลโพลล์ ในการประเมินผลของโพลล์ครั้งนี้ผู้เขียนไม่ได้สรุปผลการสำรวจเป็นรายเขตเลือกตั้งของแต่ละสำนักโพลล์
ทั้งนี้เนื่องจากแต่ละสำนักโพลล์ไม่ได้แสดงผลคะแนนการสำรวจผู้สมัครส.ส.เป็นรายบุคคล
และไม่ได้บ่งบอกถึงระเบียบวิธีการสำรวจของแต่ละสำนักโพลล์ได้อย่างละเอียดชัดเจน
จึงไม่ต้องการประเมินผลของแต่ละสำนักโพลล์อย่างลงไปถึงขั้นชี้ชัดถึงระดับความคลาดเคลื่อนทางสถิติ
(อย่างเช่นที่ผู้เขียนเคยได้ประเมินโพลล์สำนักต่าง
ๆ ในการเลือกตั้งที่ผ่าน ๆ มา) แต่อย่างไรก็ตามเพื่อให้มองเห็นภาพโดยรวม
และเพื่อให้สามารถที่จะประเมินผลของสำนักโพลล์ต่าง
ๆ ได้ในเบื้องต้นได้ จึงได้นำผลการประเมินจำนวนที่นั่งส.ส.ของแต่ละสำนักโพลล์ต่าง
ๆ จาก 4 สำนัก มาเปรียบเทียบให้เห็นดังนี้ (ดูตารางที่
1 )
ตาราง
เปรียบเทียบผลการประเมินจำนวน ส.ส.ของแต่ละสำนักโพลล์
ชื่อพรรคการเมือง |
ประเภท ส.ส. |
ดุสิตโพลล์ |
ม.มหิดลโพลล์ |
เนชั่นโพลล์ |
เอแบคโพลล์ |
ผลจากการนับคะแนน |
| ไทยรักไทย |
แบ่งเขต |
184 |
185 |
165 |
195 |
200 |
| บัญชีรายชื่อ |
35 |
35 |
38 |
46 |
48 |
| ประชาธิปัตย์ |
แบ่งเขต |
89 |
89 |
81 |
101 |
97 |
| บัญชีรายชื่อ |
29 |
29 |
28 |
34 |
31 |
| ความหวังใหม่ |
แบ่งเขต |
37 |
35 |
48 |
32 |
28 |
| บัญชีรายชื่อ |
9 |
9 |
11 |
7 |
8 |
| ชาติไทย |
แบ่งเขต |
35 |
37 |
43 |
30 |
34 |
| บัญชีรายชื่อ |
9 |
9 |
12 |
7 |
6 |
| ชาติพัฒนา |
แบ่งเขต |
32 |
33 |
40 |
26 |
22 |
| บัญชีรายชื่อ |
13 |
13 |
11 |
6 |
7 |
| เสรีธรรม |
แบ่งเขต |
16 |
15 |
14 |
14 |
14 |
| บัญชีรายชื่อ |
5 |
5 |
- |
- |
- |
| ราษฎร |
แบ่งเขต |
5 |
5 |
7 |
2 |
2 |
| บัญชีรายชื่อ |
- |
- |
- |
- |
- |
| กิจสังคม |
แบ่งเขต |
1 |
1 |
1 |
- |
1 |
| บัญชีรายชื่อ |
- |
- |
- |
- |
- |
| ถิ่นไทย |
แบ่งเขต |
- |
- |
- |
- |
1 |
| บัญชีรายชื่อ |
- |
- |
- |
- |
- |
| เกษตรมหาชน |
แบ่งเขต |
1 |
- |
1 |
- |
- |
| บัญชีรายชื่อ |
- |
- |
- |
- |
- |
| |
รวม |
499 |
499 |
499 |
499 |
499 |
* ยังไม่รวมเขตเลือกตั้งที่ 1 จ.นครนายกอีก 1 เขตเลือกตั้ง*
จากการพิจารณาตารางเปรียบเทียบผลประมาณการจำนวนที่นั่ง
ส.ส. ของสำนักโพลล์ต่างๆ พบว่าถึงแม้ผลการนับคะแนนอย่างเป็นทางการยังไม่แล้วเสร็จครบแต่จำนวนที่นั่ง
ส.ส. คงไม่เปลี่ยนแปลงไปจากนี้มากนัก ความแม่นยำของโพลล์
จากผลการทำนายจำนวนส.ส.ของแต่ละสำนักโพลล์ นำมาประเมินความผิดพลาดจากการประมาณการของแต่ละสำนักโพลล์ได้ดังนี้
(ดูตารางที่ 2)
ตาราง
สรุปเปรียบเทียบความผิดพลาดจากการประเมินจำนวน ส.ส.ของแต่ละสำนักโพลล์
ชื่อพรรคการเมือง |
ประเภท
ส.ส. |
ดุสิตโพลล์ |
ม.มหิดลโพลล์ |
เนชั่นโพลล์ |
เอแบคโพลล์ |
ผลจากการนับคะแนน |
| ไทยรักไทย |
แบ่งเขต |
-16 |
-15 |
-35 |
-5 |
200 |
| บัญชีรายชื่อ |
-13 |
-13 |
-10 |
-2 |
48 |
| ประชาธิปัตย์ |
แบ่งเขต |
-8 |
-8 |
-16 |
+4 |
97 |
| บัญชีรายชื่อ |
-2 |
-2 |
-3 |
+3 |
31 |
| ความหวังใหม่ |
แบ่งเขต |
+9 |
+7 |
+20 |
+4 |
28 |
| บัญชีรายชื่อ |
+1 |
+1 |
+3 |
-1 |
8 |
| ชาติไทย |
แบ่งเขต |
+1 |
+3 |
+9 |
-4 |
34 |
| บัญชีรายชื่อ |
+3 |
+3 |
+6 |
+1 |
6 |
| ชาติพัฒนา |
แบ่งเขต |
+10 |
+11 |
+18 |
+4 |
22 |
| บัญชีรายชื่อ |
+6 |
+6 |
+4 |
-1 |
7 |
| เสรีธรรม |
แบ่งเขต |
+2 |
+1 |
0 |
0 |
14 |
| บัญชีรายชื่อ |
+5 |
+5 |
0 |
0 |
- |
| ราษฎร |
แบ่งเขต |
+3 |
+3 |
+5 |
0 |
2 |
| บัญชีรายชื่อ |
0 |
0 |
0 |
0 |
- |
| กิจสังคม |
แบ่งเขต |
0 |
0 |
0 |
-1 |
1 |
| บัญชีรายชื่อ |
0 |
0 |
0 |
0 |
- |
| ถิ่นไทย |
แบ่งเขต |
-1 |
-1 |
-1 |
-1 |
1 |
| บัญชีรายชื่อ |
0 |
0 |
0 |
0 |
- |
| เกษตรมหาชน |
แบ่งเขต |
+1 |
0 |
+1 |
0 |
- |
| บัญชีรายชื่อ |
0 |
0 |
0 |
0 |
- |
| ผลรวมจำนวน และ % ความผิดพลาด |
แบ่งเขต |
51 (12.8%) |
49 (12.3%) |
105 (26.3%) |
22 (5.5%) |
399 (100%) |
| บัญชีรายชื่อ |
30 (30.0%) |
30 (30.0%) |
26 (26.0%) |
8 (8.0%) |
100 (100%) |
| รวม |
81 (16.2%) |
79 (15.8%) |
131
(26.3%) |
30 (6.0
%) |
499
(100%) |
จากการวิเคราะห์ความผิดพลาดในการทำนายจำนวน ส.ส. ของพรรคการเมืองต่าง ๆ ของแต่ละสำนักโพลล์ จะเห็นได้ว่าโพลล์ต่าง ๆ มีแนวโน้มที่จะทำนายจำนวน ส.ส.แบบแบ่งเขต ได้ถูกต้องมากกว่า การทำนายจำนวนส.ส.แบบบัญชีรายชื่อพรรค
โพลล์ที่ทำนายจำนวนส.ส.ได้ใกล้เคียงที่สุด
เมื่อวิเคราะห์ความผิดพลาดในการทำนายจำนวนส.ส.ของแต่ละสำนักโพลล์
จะเห็นได้ว่าสำนักโพลล์ที่มีความผิดพลาดในการประมาณจำนวนส.ส.น้อยที่สุด
หรือกล่าวได้ว่าเป็นโพลล์ที่มีความแม่นยำในการประมาณการสูงที่สุดเรียงตามลำดับดังนี้
อันดับที่
1 เอแบคโพลล์ มีความผิดพลาดในการประมาณคิดเป็นร้อยละ 6.2
ของจำนวนส.ส.ทั้งหมด
อันดับที่
2 มหิดลโพลล์ มีความผิดพลาดในการประมาณการร้อยละ 15.8
อันดับที่
3 ดุสิตโพลล์ มีความผิดพลาดในการประมาณการร้อยละ 16.2
อันดับที่
4 เนชั่นโพลล์ มีความผิดพลาดในการประมาณการร้อยละ 26.3
ในการทำโพลล์นั้น ข้อเท็จจริงที่หลีกเลี่ยงได้ยากประการหนึ่งคือ โอกาสคลาดเคลื่อน (Error) ที่จะเป็นไปได้ ทั้งนี้โพลล์เป็นการสำรวจข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่าง (Sampling) ดังนั้นจึงมักจะมีความคลาดเคลื่อนระหว่างผลของโพลล์กับผลของข้อมูลจริงของประชากรทั้งหมด (Population) ทั้งนี้ความคลาดเคลื่อนที่เกิดขึ้นมีทั้งความคลาดเคลื่อนที่เกิดจากการสุ่มตัวอย่าง (Sampling Error) และความคลาดเคลื่อนที่ไม่ได้มาจากการสุ่มตัวอย่าง (Non-Sampling Error) หน้าที่ของนักทำโพลล์ก็คือการการดำเนินระเบียบวิธี (Methodology) ของการสำรวจให้ดีที่สุด อาทิ การตั้งคำถามที่มีประสิทธิภาพ การใช้จำนวนตัวอย่างที่เพียงพอ การสุ่มตัวอย่างที่ได้ตัวแทนที่ดี ความซื่อสัตย์เที่ยงธรรมในการเก็บข้อมูล ความรอบครอบรัดกุมในการวิเคราะห์ และการมีจุดยืนที่เป็นกลางของผู้วิจัย เพื่อการลดระดับความคลาดเคลื่อนของข้อมูลให้มากที่สุด
อย่างไรก็ตามการทำโพลล์เกี่ยวกับการเลือกตั้งส.ส.ทั่วประเทศ
ดังเช่นในครั้งนี้ ถ้าหากคนที่ทำโพลล์จริง ๆ (ไม่ใช่โพลล์ผี
โพลล์เถื่อน หรือโพลล์หมอดู) จะรู้ว่าเป็นการทำงานที่ยุ่งยากมาก
เพราะประชากรเป้าหมายมีขนาดใหญ่ พื้นที่รับผิดชอบกว้างครอบคุลมทั่วประเทศ
ต้องใช้งบประมาณมาก กำลังคนมาก เป้าหมายในการทำนายมีมาก(เพราะต้องทำนายส.ส.แต่ละเขตทุกเขต
และต้องทำนายคะแนนพรรคการเมืองทั้งประเทศ) มีความยุ่งยากในการเก็บข้อมูล
มีปัจจัยแทรกซ้อนที่มีผลกระทบต่อข้อมูลมาก (เช่น การซื้อเสียง
การทุจริต การใช้อิทธิพล) ที่มีผลกระทบกดดันต่อผู้ให้ข้อมูล
และตัวผู้เก็บข้อมูลเอง
การทำโพลล์เกี่ยวกับการเลือกตั้งในครั้งนี้ ถือเป็นนิมิตรหมายใหม่ของบทบาทของสถาบันโพลล์
สาธารณะ ที่ทำงานได้อย่างท้าทายอันจะเป็นการปูทางไปสู่การทำหน้าที่สะท้อนข้อมูลข้อเท็จจริงของประชาชนทั่วทั้งประเทศได้อย่างถูกต้อง
เพื่อประโยชน์ในการดำเนินนโยบายสาธารณะของประเทศต่อไป
